Қазақстан Республикасының 2010 жылғы 15 шілдедегі № 339-IV «Қазақстан Республикасының әуе кеңістігін пайдалану және авиация қызметі туралы» Заңының 1-бабының 54-1) тармақшасына сәйкес жерде қызмет көрсету – әуе қозғалысына қызмет көрсетуді қамтымайтын, әуе кемесі әуежайға (әуеайлаққа) келген немесе әуе кемесі әуежайдан (әуеайлақтан) жөнелтілген кезде қажетті қызмет көрсету.

Жерде қызмет көрсетудің құрамына кіретін жұмыстар мен қызметтердің тізбесі Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2018 жылғы 30 қазандағы № 749 «Әуежай қызметінің құрамына кіретін әуеайлаққа және жерде қызмет көрсету тауарларының, жұмыстардың және қызметтерінің тізбесін бекіту туралы» бұйрығының 2-тарауында айқындалған.

Ұшу қауіпсіздігі мен авиациялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету бөлігінде жерде қызмет көрсету қызметі келесі нормативтік құқықтық актілермен реттеледі:

1. Жолаушыларға қызмет көрсету – Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің міндетін атқарушының 2015 жылғы 24 ақпандағы № 189 «Қазақстан Республикасының әуежайларында жолаушыларға қызмет көрсетуді ұйымдастыру қағидаларын бекіту туралы» бұйрығы.

2. Багажды, жүкті және поштаны өңдеу – Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2015 жылғы 27 қарашадағы № 1117 «Қазақстан Республикасының халықаралық әуежайларында багажды, пошта жөнелтілімдеін және жүктерді әуе көлігімен тасымалдау және өңдеу жөніндегі бірыңғай талаптар мен технологиялық рәсімдерді бекіту туралы» бұйрығы.

3. Қауіпті жүктерді әуе көлігімен тасымалдау – Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2017 жылғы 21 маусымдағы № 371 «Азаматтық әуе кемелерінде қауіпті жүктерді әуеде тасымалдау жөніндегі нұсқаулықты бекіту туралы» бұйрығы.

4. Әуежайларда арнайы көлік жұмысының ұйымдастырылуы қағидалары – Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің міндетін атқарушының 2015 жылғы 26 наурыздағы № 327 «Қазақстан Республикасының әуежайларында арнайы көліктің жұмысын ұйымдастыру жөніндегі қағидаларды бекіту туралы» бұйрығы.

5. Әуе кемелерін мұздануға қарсы өңдеу қағидалары – Қазақстан Республикасы Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрінің міндетін атқарушының 2023 жылғы 7 наурыздағы № 141 «Әуе кемесін жерде мұз қатуға қарсы қорғау жөніндегі қағидаларды бекіту туралы» бұйрығы.

6. Авиациялық жанар-жағармай материалдары мен арнайы сұйықтықтарды сақтау, жанармай құюға дайындау және сапасын бақылау қағидалары – Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің міндетін атқарушының 2015 жылғы 24 ақпандағы № 191 «Қазақстан Республикасының азаматтық авиация ұйымдарында авиациялық жанар-жағармай материалдары мен арнаулы сұйықтықтарды сақтау, құюға беруге дайындау және олардың сапасына бақылау жүргізу қағидаларын бекіту туралы» бұйрығы.

7. Азаматтық әуе кемелерін авиациялық жанар-жағармай материалдарымен қамтамасыз ету қағидалары – Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің міндетін атқарушының 2015 жылғы 24 ақпандағы № 190 «Азаматтық әуе кемелерін авиациялық жанар-жағармай материалдарымен қамтамасыз ету қағидаларын бекіту туралы» бұйрығы.

8. Азаматтық әуе кемелерін жанар-жағармай материалдарымен қамтамасыз ету ұйымдарына қойылатын талаптар – Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің міндетін атқарушының 2015 жылғы 24 ақпандағы № 188 «Азаматтық әуе кемелерін жанар-жағармай материалдарымен қамтамасыз ету ұйымдарына қойылатын талаптарды бекіту туралы» бұйрығы.

9. Жерде қызмет көрсету қызметтерін жеткізушілердің әуежай аумағына қол жеткізу қағидалары – Қазақстан Республикасы Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрінің 2019 жылғы 2 қазандағы № 750 «Әуежайларда жерде қызмет көрсетуді жүзеге асыру қағидаларын бекіту туралы» бұйрығы.

10. Азаматтық және эксперименттік авиация үшін ұшуға дайындық қағидалары – Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникациялар министрінің 2011 жылғы 25 маусымдағы № 390 «Азаматтық және эксперименттік авиация үшін ұшуға дайындау қағидаларын бекіту туралы» бұйрығы.

Қазақстанда жерде қызмет көрсету қызметі сертификатталмайды.

Мемлекет тарапынан жерде қызмет көрсету қызметін жүзеге асыратын азаматтық авиация ұйымдарының ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз етуіне бақылау жүргізіледі.

Қазақстан Республикасының 2010 жылғы 15 шілдедегі № 339-IV «Қазақстан Республикасының әуе кеңістігін пайдалану және авиация қызметі туралы» Заңының 10-2-бабының 14) тармақшасына сәйкес азаматтық авиация саласында ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз етуге қатысты бақылауға жерде қызмет көрсету қызметі жатады.

Аталған Заңның 16-4-бабының 1-тармағына сәйкес, уәкілетті азаматтық авиация ұйымы тарапынан сертификаттауға жатпайтын, алайда Заңның 10-2-бабында көзделген қызмет түрлеріне жататын қызметті жүзеге асыратын жеке және (немесе) заңды тұлғалардың ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз етуге қатысты бақылауды азаматтық авиация саласындағы уәкілетті ұйым – «Қазақстанның авиациялық әкімшілігі» АҚ жүзеге асырады.

Жерде қызмет көрсету кезінде ұшу қауіпсіздігіне әсер ететін және бақылауға жататын қызмет түрлеріне мыналар жатады:

• Әуе кемесін жүктеуді бақылау (жүктеуді жоспарлау, салмақтық және центрлеу сипаттамаларын есептеу, перронда жүктеу процесін бақылау);

• Әуе кемесіне перронда қызмет көрсету, оның ішінде: багажды тиеу және түсіру; жүкті (поштаны) тасымалдау; әуе кемесін қарсы алу және ұшыруды қамтамасыз ету; сүйреп апару; кондиционерлеу; авиациялық қозғалтқыштарды әуеден іске қосу; ауыз сумен қамтамасыз ету; электр энергиясымен қамтамасыз ету; әуе кемесін сүйемелдеу; әуе кемесінің санитариялық тораптарына (әжетханаларына) қызмет көрсету; әуе кемесін авиациялық жанар-жағармаймен қамтамасыз ету; авиақозғалтқышқа май құю; әуе кемесін жерде мұздануға қарсы қорғау;

• Қауіпті және өзге де арнайы жүктерді өңдеу, оның ішінде оларды жинақтау, сондай-ақ жүк пен поштаны өңдеу.

Осылайша, көрсетілген қызмет түрлері ұшу қауіпсіздігіне тікелей әсер ететіндіктен, олардың жүзеге асырылуы азаматтық авиация саласындағы уәкілетті ұйым – «Қазақстанның авиациялық әкімшілігі» АҚ тарапынан бақылауға жатады.

Қазақстан Республикасының 2010 жылғы 15 шілдедегі № 339-IV «Қазақстан Республикасының әуе кеңістігін пайдалану және авиация қызметі туралы» Заңының 16-4-бабының 2-тармағына сәйкес жерде қызмет көрсету қызметі бойынша ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бақылау келесі тәсілдер арқылы жүзеге асырылады:

1. Ішінара тексеру – жерде қызмет көрсету қызметін тексеру жүргізудің бекітілген Кестесіне сәйкес жүзеге асырылады (аталған Заңның 16-4-бабы 2-тармағының екінші абзацы).

2.Жоспардан тыс тексеру – аталған Заңның 16-4-бабы 2-тармағының үшінші абзацында көзделген негіздер болған жағдайда жүргізіледі, атап айтқанда:

1) тексеру немесе бақылаудың өзге де нысандары нәтижесінде анықталған Қазақстан Республикасының әуе кеңістігін пайдалану және авиация қызметі туралы Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарын бұзушылықтарды жою туралы инспекторлық нұсқамалардың орындалуын бақылау;

2) адамның өмірі мен денсаулығына, қоршаған орта мен жеке және заңды тұлғалардың, мемлекеттің заңды мүдделеріне зиян келтіру туралы не зиян келтіру қаупінің төнуі туралы жеке және заңды тұлғалардан, мемлекеттік органдардан, Қазақстан Республикасы Парламентінің депутаттарынан және жергілікті өкілді органдардан ақпарат алу және өтініштердің түсуі;

3) өзінің қызметіне тексеру жүргізу туралы тексерілетін жеке немесе заңды тұлғаның бастамашылық өтініші;

4) егер оларға қатысты ішінара тексеру белгіленген болса, тексерілетін жеке тұлғаның тегінің, атының, әкесінің атының (егер ол жеке басты куәландыратын құжатта көрсетілсе) немесе тексерілетін заңды тұлға атауының өзгеруі, сондай-ақ оның қайта ұйымдастырылуы;

5) бастапқы тексерумен келіспейтіні туралы тексерілетін жеке немесе заңды тұлғаның өтініш жасауына байланысты қайта тексеру негіз болып табылады.

3. Ұшу қауіпсіздігі талаптарының сақталуына олардың қызметін бақылау және талдау «Қазақстан Республикасының әуе кеңістігін пайдалану және авиация қызметі туралы» Қазақстан Республикасының 2010 жылғы 15 шілдедегі № 339-IV Заңының 10-бабының 5-тармағына сәйкес азаматтық авиация саласындағы уәкілетті ұйымның («Қазақстанның авиациялық әкімшілігі» АҚ) жеке және заңды тұлғалары ұсынған ақпарат, құжаттар мен материалдар негізінде жүзеге асырылады.

Қазақстан Республикасының 2010 жылғы 15 шілдедегі № 339-IV

«Қазақстан Республикасының әуе кеңістігін пайдалану және авиация қызметі туралы» Заңының 65-бабына сәйкес әуежайды (әуеайлақты) пайдаланушы және (немесе) жерде қызмет көрсету қызметтерін беруші, сондай-ақ өз әуе кемелеріне, жолаушыларға, багажға, жүк пен поштаға өзі дербес қызмет көрсететін авиакомпания жерде қызмет көрсетуді жүзеге асырады.

Қазақстан Республикасының 2010 жылғы 15 шілдедегі № 339-IV

«Қазақстан Республикасының әуе кеңістігін пайдалану және авиация қызметі туралы» Заңының 1-бабының 54-2) тармақшасына сәйкес жерде қызмет көрсету қызметтерін беруші – әуежайды (әуеайлақты) пайдаланушыны және өз әуе кемелеріне, жолаушыларға, багажға, жүктер мен поштаға өз бетінше қызмет көрсететін авиакомпанияны қоспағанда, әуежай (әуеайлақ) аумағында жерде қызмет көрсету қызметтерін көрсететін жеке немесе заңды тұлға.

Қазақстан Республикасының 2010 жылғы 15 шілдедегі № 339-IV

«Қазақстан Республикасының әуе кеңістігін пайдалану және авиация қызметі туралы» Заңының 65-бабының 2-тармағының үшінші абзацына сәйкес, Әуежай (әуеайлақ) аумағында жерде қызмет көрсету қызметтерін ұсыну тәртібі мен шарттары, жерде қызмет көрсету қызметтерін берушілерге қойылатын талаптар және жерде қызмет көрсету қызметтерін көрсетуге арналған үлгілік шарттың нысаны, Қазақстан Республикасы Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрінің 2019 жылғы 2 қазандағы № 750

«Әуежайларда жерде қызмет көрсетуді жүзеге асыру қағидаларын бекіту туралы» бұйрығымен айқындалады.

Жерде қызмет көрсету қызметтерін жеткізуші әуежай аумағында қызмет көрсетуге әуежай (аэродром) эксплуатанты өткізетін жеткізушіні іріктеу конкурсы арқылы қол жеткізеді.

Аталған конкурс Қазақстан Республикасы Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрінің 2019 жылғы 2 қазандағы № 750

«Әуежайларда жерде қызмет көрсетуді жүзеге асыру қағидаларын бекіту туралы» бұйрығына сәйкес өткізіледі.